İstmosel (Sezaryen Skarı Defekti) nədir?

İstimosel (qeysəriyyə çapıq defekti) daha əvvəl keysəriyyə ilə doğum etmiş qadınlarda keysəriyyə əməliyyatı zamanı kəsik sahəsinin yaxşı sağalmaması nəticəsində yaranan qüsurlara verilən addır.

Qeysəriyyə çapıq qüsuru (istmosele) nədir?

İstimosel (qeysəriyyə çapıq defekti) daha əvvəl keysəriyyə ilə doğum etmiş qadınlarda keysəriyyə əməliyyatı zamanı kəsik sahəsinin yaxşı sağalmaması nəticəsində yaranan qüsurlara verilən addır. Qeysəriyyə əməliyyatları bu qədər geniş yayılmazdan əvvəl istmoseliya halları nadir idisə, qeysəriyyə əməliyyatlarının geniş yayılması səbəbindən istmoseliya daha çox yayılmışdır. Qeysəriyyə əməliyyatından sonra istmoselin inkişafı üçün risk faktorları hələ aşkar edilməmişdir. Körpə doğulduqdan sonra uşaqlığın tək qatlı, yoxsa iki qatlı bağlanması, keysəriyyə əməliyyatı, tikişlə və ya tikiş olmadan uşaqlığın bağlanması, bunların hamısının istmoselin inkişafına təsir etdiyi araşdırılmış, lakin heç bir metodun istmoselin inkişafını artırdığı və ya azaltdığı barədə kifayət qədər nəticə əldə edilməmişdir.

İstimosel hansı problemlərə səbəb olur?

İstimosel, yəni keysəriyyə əməliyyatı zamanı kəsilən hissə yaxşı sağalmır və orada qüsur yaranır, bu da menstruasiya qanının bu hissəyə dolmasına və orada gözləyən qanın menstrual qanaxma bitdikdən sonra aralıq olaraq vajinadan çıxmasına səbəb olur. Bu, adətən xəstələrin menstruasiya bitdikdən sonra hələ də tünd qəhvəyi və qara qanlı axıntıların olmasından şikayət etmələrinə səbəb olur. Menstruasiya bitdikdən sonra tünd qəhvəyi qanaxmanın və ləkələrin davam etməsi xəstənin rahatlığına mənfi təsir göstərir. Tualetə gedərkən yaranan ləkələr, cinsi əlaqədən sonra yaranan ləkələr, uzun müddət davam edən tünd qəhvəyi və qara ləkələr xəstənin gündəlik həyatına və psixologiyasına mənfi təsir göstərir.

İstimosel yuxarıda qeyd etdiyimiz problemlərə səbəb olsa da, hamilə qalmaq istəyən qadınlarda hamiləlikdə çətinlik yarada bilər. Daha əvvəl keysəriyyə əməliyyatı keçirmiş və istmoseli olan hallarda in vitro gübrələmə tətbiqlərində belə uğurlu hamiləlik şansının azaldığını göstərən kifayət qədər araşdırma və nəşrlər var. Başqa sözlə desək, əvvəllər hamilə olan və uşaq dünyaya gətirən qadınlarda sonsuzluğun başqa bir səbəbi olaraq istmosel meydana gələ bilər.

Hamiləlik istmoselin iştirakı ilə baş verərsə, hamiləlik istmoselin yerləşdiyi nahiyəyə yerləşərsə, keysəriyyə çapıq hamiləliyi, plasenta previa, yəni plasentanın uşaqlığın aşağı hissəsinə yerləşməsi, plasenta akkreta, yəni plasentanın doğuşdan sonra uterus divarının daha dərinə çökməməsi kimi həyati problemlər yarada bilər. Hamiləliyin gestasion həftələrinə çatdığı hallarda istmoselin yerləşdiyi bölgə normalda olması lazım olduğundan daha zəif olacağından, doğuşdan əvvəl bu nahiyənin açılıb yırtılması, beləliklə də ana və körpənin həyatını riskə atma riski, istmosel zamanı artmışdır.

Yuxarıda izah edilənlərdən də asan başa düşüldüyü kimi, istmoselin olması hamiləliyin planlaşdırılmadığı hallarda həyat rahatlığına mənfi təsir göstərən, hamiləliyin nəzərdə tutulduğu hallarda hamiləlikdə çətinlik və sonsuzluğa səbəb ola bilən, hamiləlik halında ana və körpə üçün həyati risklər gətirən bir vəziyyətdir.

İstmosele diaqnozu necə qoyulur?

İstimoselin diaqnozunda xəstənin anamnezi vacibdir. Xəstənin anamnezində əvvəllər qeysəriyyə əməliyyatı keçirdiyi, bu əməliyyatdan əvvəl menstrual dövrlərinin nizamlı olduğu, müəyyən gündən sonra dayandığı, lakin keysəriyyə əməliyyatından sonra aybaşı qanaxması bitdikdən sonra qəhvəyi və qara ləkələrin göründüyü və bunun tədricən bir neçə gün, bəzən növbəti və ya kişidən sonra cinsi əlaqəyə gedənə qədər davam etdiyi bildirilir. cinsi əlaqə. Bəzi qadınlarda istmosel o qədər böyük olur və aybaşı qanaxmalarının miqdarı o qədər azalıb ki, xəstələr menstruasiya edə bilmədiyi üçün bizə müraciət edirlər və müayinə zamanı istmoselin olması aşkarlanır.

Bu anamnezdə olan xəstələrdə ginekoloji müayinə zamanı edilən ultrasəs müayinəsində keysəriyyə əməliyyatı zamanı kəsilmiş nahiyədə uşaqlıq divarına doğru gedən maye (aybaşı qanı) ilə dolu üçbucaq şəkilli struktur görünür və bu, istmosel olaraq təyin olunur. Menstrual qanaxma zamanı ultrasəs müayinəsi aparılarsa, istmosel diaqnozunun qoyulma ehtimalı daha yüksək olacaqdır. Əgər menstrual qanaxma dayanıbsa və istmosel kisəsində yığılan maye yoxa çıxıbsa, ultrasəs müayinəsi ilə istmosel diaqnozu qaçırıla bilər. Bu zaman diaqnozda ultrasonoqrafiyanın həssaslığı uşaqlığa maye yeridilməsi ilə artırıla bilər. MRT (maqnit rezonans) və histeroskopiya da istmoselin diaqnozunda istifadə edilə bilən üsullardır. Histeroskopiya əməliyyatı kamera ilə uşaqlıq yolunun içərisinə girərək istmoselin özünü görüntüləyərək diaqnoz qoymağa imkan verir.

İstimosel müalicəsi

İstimosel diaqnozu qoyulduqdan sonra onun müalicəsi xəstənin şikayət və gözləntilərindən asılı olaraq dəyişir. İstimosel müalicəsinin məqsədi istmoselin yerləşdiyi nahiyədəki qüsuru aradan qaldırmaq və menstruasiya qanının bu nahiyəyə yığılmasının qarşısını almaqdır. Buna 2 yolla nail olmaq olar. Bunlardan biri də kameranın köməyi ilə, yəni histeroskopiya əməliyyatı edərək uşaqlıq yolunun içərisinə daxil olmaq, istmoselin qüsurunu görmək və bu qüsurun yuxarı və aşağı hissələrini törpdürərək orada qanın yığılmasının qarşısını almaqdır. Bu sayədə menstruasiya qanının istmosel kisəsində yığılmasının qarşısı alınacaq və menstrual qanaxma bitdikdən sonra orada gözləyən qan olmadığı üçün sonrakı ləkələrin qarşısı alınmış olacaq. Histeroskopiya ilə istmosel əməliyyatı, xəstə daha sonra hamilə qalmağı planlaşdırmırsa və ya istmosel bölgəsində uşaqlıq divarının qalınlığı kifayət qədər yaxşı olarsa, seçim edilə bilən bıçaqsız bir üsuldur. Lakin əgər xəstə gec hamiləliyi planlaşdırırsa və istmosel olan nahiyədə uşaqlıq divarı kifayət qədər qalın deyilsə, histeroskopiya ilə istmoselin düzəldilməsi həmin nahiyədə zəifliyə səbəb olacaq və sonrakı hamiləlikdə uşaqlıq divarının həmin nahiyəsində yırtıqlara yol açacaq. Belə hallarda istmosel qarın içərisindən düzəldilməlidir.

Qarın içindən istmoselin təmiri qeysəriyyə əməliyyatında olduğu kimi qarın boşluğunun açılması və ya kamera, yəni laparoskopiya ilə edilə bilər. Əgər istmosel qeysəriyyə əməliyyatında olduğu kimi qarın boşluğunun açılması ilə düzəldilirsə, o zaman əvvəlki keysəriyyə əməliyyatı zamanı açılan nahiyə yenidən açılır və təkrar tikişlə əməliyyat edilir. Bu əməliyyatın riskləri və əməliyyatdan sonra gündəlik həyata qayıtması keysəriyyə əməliyyatına bənzəyir. İstimosel təmirində qarın açılmadan yəni laparoskopik üsulla kamera vasitəsilə qarın boşluğuna daxil olur və istmoselin yerləşdiyi yer açılır. Sağlam toxumalar çıxana qədər həmin sahə kəsilir. Ölü toxumalar çıxarılır və sağlam toxumalar əldə edildikdən sonra onları bir-birinə tikərək əməliyyat edilir. Laparoskopik istmosel təmirinin fəsadları, riskləri və gündəlik həyata qayıtması qapalı əməliyyatlara bənzəyir və əməliyyatdan sonrakı narahatlıq və ağrı açıq əməliyyatdan daha qısadır. Klinik praktikamızda istmoseli histeroskopiya ilə deyil, qarın içərisindən düzəltməyə qərar veririksə, əməliyyatlarımızı ümumiyyətlə laparoskopik cərrahiyyə kimi planlaşdırırıq. Laparoskopik istmoselin təmiri xəstə üçün çox rahat olsa da, həkimdən təcrübə və səy tələb edən bir prosedurdur.